ڕێپێدانی یاسایی ماددە ھۆشبەرەکان

ڕێپێدانی یاسایی ماددە ھۆشبەرەکان

له‌لایه‌ن: لیزا ڕزگار - به‌روار: 2021-10-17-11:34:00 - کۆدی بابەت: 6909
ڕێپێدانی یاسایی ماددە ھۆشبەرەکان

ناوه‌ڕۆك

ڕێپێدانی یاسایی ماددە ھۆشبەرەکان

ڕێپێدانی یاسایی بۆ ماددە ھۆشبەرەکان چەمکێکە بەواتای لابردنی ھەموو ئەو سزایانە دێت کە لەسەر بەکارهێنەری ماددەی ھۆشبەر یاسا دایناوە لە کاتی ڕوودانی "جەنگی ماددە ھۆشبەرەکان"ـەوە لەساڵی ١٩٧٠ـکان کە کەمپینێک بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ ئەوەی سزا لەسەر ماددەی ھۆشبەر لاببرێت و بەیاساییبوونی ڕابگەیەندرێت.

پشتیوانی کەمپینی بەیاسایی بوونی ماددە ھۆشبەرەکان چەندین ھۆکاریان خستووەتە ڕوو کە بۆچی دەبێت ماددە ھۆشبەرەکان بەیاسایی بکرێن بۆ درووستکردنی دەرمانی تایبەت، پارە بۆ حوکمەت دەگێڕێتەوە لەو پڕۆسە و ھێزانەی کە بۆ قەدەغەکردنی ماددەی ھۆشبەر بەکاریھێناوە، ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشی ئایدز دەکات کە بەھۆی بەکارھێنانی سرنجی پیسەوە بۆ دەرمان وەرگرتن تووشیان دەبێت، ڕێژەی ئەو منداڵانە کەم دەبێتەوە کە بەھۆی تەماحیان بۆ پارە دەست دەکەن بە فرۆشتنی ماددەی ھۆشبەر تاوەکو پارەی زۆر پەیدابکەن، ڕێژەی ئەو تاوانانە کەم دەبێتەوە کە خەڵک بۆ ئەوەی ماددەی ھۆشبەر بەدەست بھێنن ئەنجامی دەدەن، ڕێژەی ئەنجامدانی تاوان لەلایەن ئاڵوودەبووەکانەوە کەم دەبێتەوە، کۆڵانەکان سەلامەتتر دەبن و بە نھێنێ ماددەی ھۆشبەریان تێدا نافرۆشرێت، ھەروەھا وڵات سەلامەت تر دەکات و متمانە لەلایەن گەشتیارانەوە بەدەست دەھێنێت واتا ناوی ھیچ وڵاتێک ناشکێت بەھۆی زۆر بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەرەوە. 

ماددەی ھۆشبەر چییە؟ 

ماددە ھۆشبەرەکان ئەو ماددە کیمیاییانەن کە شێوازی کارکردنی لەشی مرۆڤ دەگۆڕن، بارودۆخی جەستەیی و مێشکی کەسەکە، ئەو ماددانە دەتوانن شێوازی کارکردنی مێشک، ھەست و ھەڵسوکەوتەکان بگۆڕن، ھەندێک لەو کەسانەی ئاڵوودەی ماددە ھۆشبەرەکان بوون دەڵێن کە ماددەی ھۆشبەر دەتبات بۆ جیھانێکی تر، ئەو جیھانەی کە ھەمیشە خۆزگەی بۆ دەخوازیت، جیھانی خەونەکانت. 

ماددە ھۆشبەرەکان چەندین جۆرن و ھەموویان لە سەرچاوەی جیاوازەوە بەرھەمدەھێندرێن و بەڵام بەزۆری لە سەرچاوەی سرووشتییەوە دێن وەک حەشیش کە ڕووەکێکە و لە زۆربەی شوێنەکانی دونیا دەڕوێت، سەرەتا وەک دەرمان بۆ بێھۆشکردن و سڕکردن بەکارھاتووە بەڵام خۆشییەکی زۆری بە خەڵک بەخشیوە بۆیە ئاڵوودەیبوون، ھەروەھا جۆرێکی تری ماددەی ھۆشبەر لە تاقیگە کیمیاییەکانی تایبەت بە ماددەی ھۆشبەر درووست دەکرێن، چەندین جۆری وەرگرتنی ماددەی ھۆشبەر ھەیە یان وەک حەب قووت دەدرێت، یاخود لە ڕێگای لووتەوە ھەڵدەمژرێت بۆناو سییەکان، ھەروەھا لەخۆدان بە سرنج کە پێی دەوترێت وەرگرتن لەڕێی ژێر پێستەوە. 

بۆچی دەبێت ماددە ھۆشبەرەکان ڕێپێدانی یاساییان پێبدرێت؟ 

زۆر خەڵک ھەن لە سەرانسەری جیھان کە داوای بەیاسایی کردنی ماددەی ھۆشبەر دەکەن و چەندین ھۆکاریان ھەیە بۆ ئەوە، لەدوای جەنگی ماددە ھۆشبەرەکانەوە کە بەتەواوی ماددەی ھۆشبەر بوو بە نایاسایی، بازرگانەکانی فرۆشتنی ماددەی ھۆشبەر نرخی فرۆشتنیان بەرزکردەوە بۆ نرخێکی خەیاڵی و بازاڕی ڕەشی فرۆشتنی ماددە ھۆشبەرەکانیشیان دانا، ئەوانەی لایەنگری بەیاسایی کردنی ماددە ھۆشبەرەکان دەکەن چەندین ھۆکاری باشیان لەلایە بۆ نموونە لەلایەنی پزیشکییەوە چەندین سەدە لەمەوبەر وەک سڕکەری نەخۆش بەکارھاتووە و دراوە بەو کەسانەی نەخۆشی دەروونیان ھەبووە تاوەکو وەڵامی ھەموو پرسیارێک بدەنەوە کە لێیان دەکرێت چونکە ھۆشیان لەسەر خۆیان نەماوە و ڕاستییەکانیان وتووە. 

ھەروەھا ڕێگا لە بڵاوبوونەوەی چەندین نەخۆشی دەگرێت وەکو ئایدز و ئەو نەخۆشییانەی بەھۆی میکرۆب و سرنجی پیسەوە دەگوازرێنەوە، چونکە زیاتر لە یەک کەس سرنجێک بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی ماددەی ھۆشبەر لەخۆیان بدەن و بەوەش چەندین پیسی و میکرۆپ دەگوازرێتەوە، لە توێژینەوەیەکی ئەمریکیدا دەرکەوتووە کە ڕێژەی ھێرۆین و ماددە ھۆشبەرەکانی تر بە ڕێژەی ٪‏١٠ کەمتر دەبێتەوە گەر ماددە ھۆشبەرەکان بەیاسای بکرێن، لە ٢٠٢٠/١١/٣ ئۆریگان یەکەم دەوڵەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو کە بە تەواوی ھەموو ماددە ھۆشبەرەکان بە یاسایی بکات و ھەموو سزاکانی لەسەر لاببات. 

ماددە ھۆشبەرەکان لە یاسای عێراق و کوردستاندا

لە سەردەمی حوکمڕانی سەدام حسێەیندا بازرگانی کردن و فرۆشتنی ماددەی ھۆشبەر زۆر زۆر شتێکی دەگمەن بووە چونکە بەتەواوی گومرگ و سەرسنوورەکان جڵەوکراون بەڵام لەدوای ئەوکاتەوە بازرگانی کردن بە ماددەی ھۆشبەرەوە ڕوو لە زیادبوونە ھێشتاش حوکم لەسەر ئەو تاوانە کوشتن و زیندانی کردنی هەمیشەییە.

لە یاسای عێراقیدا بەکارھێنانی ھەموو جۆرە ماددەی ھۆشبەرێک نایاساییە، ھەروەھا یاسای عێراق لەسەر زۆر لەگەڵ ئەو کەسانەشدا توندە کە بەکاری دەھێنن ئەگەر بە ڕێژەیەکی کەمیش بێت، ھەروەھا بازرگانیکردن بە ماددەی ھۆشبەرەوە بە ھەمانشێوە نایاساییە و چەندین سزای لەسەرە وەک زیندانی کردنی هەمیشەیی و لەسێدارەدانیش.


سەرچاوەکان

56 بینین