ناساندن
فیوراڵتادۆن یەکێکە لە دەرمانە دژەبەکتریا دەستکردەکان کە سەر بە خێزانی "نیترۆفیوران"ەکانە. ئەم ماددەیە لە دەیەکانی ڕابردوودا بە شێوەیەکی فراوان لە پزیشکی ڤێتێرنەری و کێڵگە پەلەوەرەکاندا بەکاردەهات، بەتایبەتی بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی کۆئەندامی هەناسە لە مریشکدا، هەروەها بۆ چارەسەری هەوکردنە بەکتریاییەکانی وەک سالمۆنێلا.
سەرەڕای توانای لە چارەسەرکردنی نەخۆشی، بەکارهێنانی فیوراڵتادۆن ئێستا وەک مەترسییەکی گەورە بۆ سەر تەندروستی مرۆڤ هەژمار دەکرێت و لەلایەن ڕێکخراوە تەندروستییە جیهانییەکان و زۆربەی وڵاتانی پێشکەوتووەوە بە توندی قەدەغە کراوە.
میکانیزمی مانەوە و پاشماوەی AMOZ
بۆ تێگەیشتن لە مەترسیی ئەم دەرمانە، پێویستە لە شێوازی کارکردنی لەناو جەستەی پەلەوەردا تێبگەین. کاتێک مریشک دەرمانەکە وەردەگرێت، جەستەی بە خێرایی ماددە سەرەکییەکە شی دەکاتەوە، بەڵام ئەمە کۆتایی چیرۆکەکە نییە، چونکە ماددەکە دەگۆڕێت بۆ شێوەیەکی تر.
دروستبوونی AMOZ: فیوراڵتادۆن لەناو جەستەدا دەگۆڕێت بۆ پاشماوەیەکی کیمیایی جێگیر کە بە AMOZ ناسراوە.
پەیوەستبوون بە شانەکانەوە: کێشەی هەرە گەورەی AMOZ ئەوەیە کە خەسڵەتی "لکاندنی" هەیە. ئەم ماددەیە بە توندی خۆی دەلکێنێت بە پڕۆتینەکانی گۆشت و ئەندامەکانی مریشکەکەوە.
مانەوەی درێژخایەن: توێژینەوەکان دەریانخستووە کە ئەم پاشماوەیە (AMOZ) دەتوانێت بۆ ماوەی چەندین هەفتە و تەنانەت مانگ دوای وەستانی دەرمانەکەش لەناو گۆشتەکەدا بمێنێتەوە، بەمەش دەوترێت "پاشماوەی بەستراو".
ژەهراویبوون و مەترسیی شێرپەنجە
مەترسیی سەرەکی فیوراڵتادۆن لە کاریگەرییە خراپەکانیدا لەسەر خانەکان و جینات دەردەکەوێت:
أ. ژەهراویی بۆ جینەکان:
فیوراڵتادۆن و پاشماوەکەی (AMOZ) وەک ماددەی "میوتاجینیک" ناسراون، واتە توانایان هەیە گۆڕانکاری لە ماددەی بۆماوەیی (DNA) دروست بکەن. هەر ماددەیەک توانای شێواندنی نەخشەی خانەکانی هەبێت، بە سەرچاوەیەکی مەترسیدار بۆ شێرپەنجە دادەنرێت.
ب. دروستکردنی شێرپەنجە:
لە توێژینەوە تاقیگەییەکاندا لەسەر ئاژەڵە شیردەرەکان (وەک جرج و مشک)، بە بەڵگەی یەکلاکەرەوە سەلمێنراوە کە بەکارهێنانی فیوراڵتادۆن دەبێتە هۆی دروستبوونی شێرپەنجە، بەتایبەتی:
شێرپەنجەی سیستەمی لیمفاوی (Limphoma).
شێرپەنجەی گورچیلە.
شێرپەنجەی ڕژێنی مەمک.
پرسی بڕی سەلامەت و کاریگەری گەرمی
زانستی پزیشکی وەڵامێکی یەکلاکەرەوەی هەیە سەبارەت بە خواردنی گۆشتی تووشبوو بە پاشماوەی فیوراڵتادۆن:
نەبوونی بڕی سەلامەت: بۆ ئەو ماددانەی کە جینات تێک دەدەن، زانایان بڕوایان وایە کە "هیچ بڕێکی کەم" بوونی نییە کە سەلامەت بێت. تیۆرییەکە دەڵێت تەنها بڕێکی زۆر کەمیش ئەگەری هەیە ببێتە هۆی بازدانێکی جینی کە سەر دەکێشێت بۆ شێرپەنجە.
بەرگری لە گەرمی: خاڵێکی زۆر مەترسیدار ئەوەیە کە ماددەی AMOZ بەرگەی پلەی گەرمیی بەرز دەگرێت. کوڵاندن، سورکردنەوە، یان برژاندنی مریشکەکە نابێتە هۆی لەناوبردنی ئەم ماددە ژەهراوییە. واتە گۆشتەکە بە باشی بکوڵێت یان نا، مەترسییەکە وەک خۆی دەمێنێتەوە.
بڕیاری نێودەوڵەتی و قەدەغەکردن
بەهۆی ئەو بەڵگە زانستییە بەهێزانەی کە لەسەرەوە باسکران، دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان ڕێوشوێنی توندیان گرتۆتەبەر:
یەکێتی ئەورووپا: لە ساڵی ١٩٩٣ و دواتر بە بڕیارێکی یەکلاکەرەوە لە ساڵی ١٩٩٥، بەکارهێنانی فیوراڵتادۆنی لە ئاژەڵی کێڵگەدا قەدەغە کرد. ئێستا سیستەمێکی چاودێری وردیان هەیە بۆ پشکنینی گۆشتی هاوردەکراو بۆ دڵنیابوون لە نەبوونی AMOZ.
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا: دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەو وڵاتە بەکارهێنانی ئەم دەرمانەی قەدەغە کردووە و سیاسەتی "لێبووردنی سفری" هەیە، واتە دۆزینەوەی هەر بڕێک لەم ماددەیە دەبێتە هۆی ڕەتکردنەوەی بەرهەمەکە.
ئاسیا و وڵاتانی تر: زۆربەی وڵاتانی ئاسیا (وەک چین و تایلەند) و ئوسترالیاش بە هەمان شێوە قەدەغەیان کردووە.
دەرەنجام
فیوراڵتادۆن دەرمانێکە کە هەرچەندە بۆ کوشتنی بەکتریا کاریگەرە، بەڵام باجەکەی لەسەر تەندروستی مرۆڤ زۆر قورسە. بەهۆی توانای تێکدانی ماددەی بۆماوەیی و مانەوەی پاشماوەکەی (AMOZ) لەناو گۆشتدا بۆ ماوەیەکی درێژ تەنانەت دوای کوڵاندنیش، مەترسییەکی ڕاستەوخۆیە بۆ تووشبوون بە شێرپەنجە. هەربۆیە بەکارهێنانی ئەم ماددەیە لە پیشەسازی خۆراکدا بە پێشێلکارییەکی گەورەی تەندروستی دادەنرێت و لەسەر ئاستی جیهان قەدەغەکراوە.
