خەڵاتی گرامی
خەڵاتی گرامی (بە ئینگلیزی: Grammy Awards) خەڵاتێکی مۆزیکیی ساڵانەیە کە لەلایەن ئەکادیمیای نیشتمانی بۆ تۆماری ھونەر و زانست (NARAS) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشکەش دەکرێت. ئەم خەڵاتە یەکێکە لە چوار خەڵاتە گەورەکەی پیشەسازی سەرگەرمی لە ئەمریکا و بە گرنگترین و بەرزترین ناسنامەی مۆزیکی جیھان دادەنرێت.
مێژوو و پێناسە
خەڵاتی گرامی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٥٩دا دابەشکرا. ناوی ئەم خەڵاتە لە وشەی "گرامۆفۆن" (Gramophone) ھاتووە کە ئامێرێکی کۆن بوو بۆ لێدانی مۆزیک. شێوەی خەڵاتەکە لە ئامێرێکی گرامۆفۆنی زێڕین دروستکراوە.
ئاھەنگ و بەرواری دابەشکردن
ئاھەنگی دابەشکردنی خەڵاتەکانی گرامی لە مانگی شوباتی ھەموو ساڵێکدا ڕێکدەخرێت. ئەم ئاھەنگە تاڕادەیەک لە ڕووی گرنگی و شکۆمەندییەوە لەگەڵ ئاھەنگی دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکار بۆ سینەما ھاوشێوەیە.
پۆلەکانی خەڵات
خەڵاتەکانی گرامی دابەشکراون بەسەر ١٠٨ پۆل و کاتیگۆرییدا کە تێیدا نزیکەی ٣٠ جۆری جیاوازی مۆزیک دەگرێتەوە. لەوانە: مۆزیکی پۆپ، ڕۆک، ڕاپ، جاز، موسیقای کلاسیک، کانتری، ئاڕ ئێند بی، و جۆرەکانی تر. ھەر پۆلێک چەندین کاتیگۆری لەخۆدەگرێت بۆ باشترین گۆرانی، باشترین ئەلبوم، باشترین ھونەرمەند و باشترین ئاھەنگساز.
پرۆسەی ھەڵبژاردن
ئەکادیمیای نیشتمانی بۆ تۆماری ھونەر و زانست بەرپرسیارە لە پرۆسەی ھەڵبژاردن و دەنگدانی خەڵاتەکانی گرامی. ئەندامانی ئەکادیمیا کە پیشەیی و شارەزایانی پیشەسازی مۆزیکن، دەنگ بە کاندیدەکان دەدەن. ئەم سیستەمە جیاوازە لە خەڵاتەکانی مۆزیکی ئەمریکی (AMA) کە پشت دەبەستێت بە دەنگی لایەنگران و جەماوەر، ھەروەھا جیاوازە لەگەڵ خەڵاتەکانی بیڵبۆرد (BMA) کە پشت دەبەستێت بە ئەنجامە بازرگانییەکان و ئامارەکانی فرۆشتن و گوێگرتن.
تۆمارەکان
گەورەترین ژمارەی خەڵاتی گرامی کە کەسێک بەدەستی ھێناوە بۆ مۆزیکزان و سەرۆکی ئۆرکێسترای ھەنگاری جۆرج سۆڵتی (Georg Solti) دەگەڕێتەوە کە ٣١ خەڵاتی بەدەستھێنا. ھەروەھا ئەم ھونەرمەندە بۆ ٧٤ خەڵات پێشنیازکرا پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٧دا کۆچی دوایی بکات.
لە ھونەرمەندە ژنانیشدا، بێیۆنسە نۆلز زۆرترین خەڵاتی گرامی بەدەستھێناوە بە ٣٢ خەڵات، کە ڕیکۆردێکی نوێیە لە مێژووی ئەم خەڵاتەدا.
گرنگی و کاریگەری
خەڵاتی گرامی بە بەرزترین ناسنامە و ڕێزلێنان لە پیشەسازی مۆزیکدا دادەنرێت. بەدەستھێنانی ئەم خەڵاتە کاریگەری گەورەی لەسەر کاری ھونەرمەندان ھەیە و زۆرجار دەبێتە ھۆی زیادبوونی ناسراوی و فرۆشتنی کارەکانیان. ئاھەنگی دابەشکردنی خەڵاتەکانی گرامی یەکێکە لە گەورەترین ڕووداوە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھان کە سەدان ملیۆن کەس لە سەرانسەری دونیا سەیری دەکەن.
